Pacjentom z cukrzycą, insulinoopornością oraz zaburzoną tolerancją glukozy zalecana jest dieta z
ograniczeniem łatwoprzyswajalnych węglowodanów. Celem tej diety jest unikanie nadmiernych
wahań cukru we krwi w czasie doby, oraz przeciwdziałanie późnym powikłaniom cukrzycy.
Zalecenia dietetyczne
- W przypadku nadwagi lub otyłości staraj się stopniowo zmniejszyć masę ciała
- Spożywaj 5 posiłków dziennie o stałych porach (śniadanie, II śniadanie, obiad, podwieczorek,
kolacja). Nie spożywaj jednorazowo zbyt dużych ilości pożywienia, oraz nie przebywaj zbyt
długo na czczo. - Kontroluj ilość spożywanych węglowodanów w całej diecie i w poszczególnych posiłkach.
- Wyeliminuj ze swojej diety cukier buraczany, słodycze, wyroby cukiernicze oraz słodkie napoje i soki. Zrezygnuj również z dosładzania napojów i potraw.
- Głównym źródłem węglowodanów w twojej diecie powinny być pełnoziarniste produkty zbożowe (np. pieczywo pełnoziarniste, makaron pełnoziarnisty, ryż brązowy, płatki owsiane, grube kasze takie jak np. gryczana czy pęczak). Te produkty są dobrym źródłem błonnika pokarmowego, który korzystnie wpływa na kontrolowanie glikemii.
- Pamiętaj by produktów węglowodanowych nie spożywane samodzielnie. Węglowodany powinny być spożywane razem z produktami białkowymi i tłuszczowymi. Komponuj posiłki w sposób przedstawiony na Talerzu Zdrowego Żywienia (grafika poniżej)
- Zadbaj o to by w twojej diecie nie zabrakło różnorodnych warzyw. Dodatek warzywny powinien się znaleźć w każdym posiłku.
- Możesz również spożywać owoce ale w kontrolowanej ilości ponieważ zawierają one cukry proste (m.in. fruktozę). Sięgając po owoce wybieraj te o niższym Indeks Glikemiczny (np. borówki, maliny, truskawki poziomki, jagody, agrest, czarną porzeczkę, grapefruit, pomarańczę, jabłko, kiwi). Zalecane jest by nie przekraczać dwóch porcji dziennie. Korzystne jest łączenie owoców takich jak np. borówki czy maliny z produktami nabiałowymi i spożywanie ich w postaci koktajlów mleczno-owocowych. Owoce mogą być również spożywane jako deser po obiedzie.
- Unikaj tłustych produktów zwierzęcych takich jak smalec, boczek (profilaktyka przeciwmiażdżycowa). Tłuste produkty mięsne i nabiałowe zastępuj tymi o mniejszej zawartości tłuszczu.
- Pamiętaj o odpowiednich technikach kulinarnych. Wskazane jest gotowanie, duszenie bez wcześniejszego obsmażania, pieczenie w folii lub rękawie termicznym. Przeciwwskazane zaś
smażenie w głębokim tłuszczu. - Zupy sporządzaj na chudych wywarach i nie dodawaj do nich zasmażki. Zrezygnuj także tłustych zawiesistych sosów na bazie tłuszczu i mąki.
- Spożywaj dobre tłuszcze w postaci olejów roślinnych (np. rzepakowy, słonecznikowy) lub oliwy z oliwek dodawanych na zimno do surówek, sałatek. Wzbogać swoją dietę również w produkty takie jak orzechy, nasiona i pestki. Minimum dwa razy w tygodniu spożywaj ryby (najlepiej morskie ).
- Unikaj spożywania produktów wysokoprzetworzonych takich jak dania typu fast-food, dania typu instant oraz słonych i słodkich przekąsek (np. krakersy, chipsy, precelki)
- Pij przynajmniej 1,5-2 l. płynów dziennie
Komponuj posiłki w sposób przedstawiony na Talerzu Zdrowego żywienia.
Staraj się, aby około połowę objętości talerza zajmowały warzywa i owoce, które są źródłem
błonnika pokarmowego, witamin oraz składników o działaniu antyoksydacyjnym. Łącznie ich dzienna
podaż powinna wynosić min 400g (z zachowaniem proporcji 3⁄4 warzywa i 1⁄4 owoce ). Różnorodne
warzywa jedz jak najczęściej, najlepiej surowe lub gotowane al. dente (z zachowaniem lekkiej
twardości) 1⁄4 objętości talerza powinny zajmować pełnoziarniste produkty zbożowe takie jak pieczywo razowe,
kasza pęczak, gryczana, płatki owsiane. 1⁄4 objętości talerza produkty będące źródłem białka (mięso, ryby, jaja, mleko i jego przetwory oraz
nasiona roślin strączkowych).
Produkty będące źródłem tłuszczu również są elementem pełnowartościowego posiłku, jednak powinny być do niego dodawane w niewielkiej ilości. Zalecanymi tłuszczami są te bogate w nienasycone kwasy tłuszczowym o działaniu przeciwzapalnym: oleje roślinne, orzechy, nasiona, pestki,
awokado.
Zalecenia ogólne
- Unikaj nadwagi i otyłości (Osoby z nadwagą lub otyłością powinny dążyć do uzyskania prawidłowej masy ciała)
- Wyeliminuj z diety alkohol
- Dbaj o regularną aktywność fizyczną przy czym dostosuj rodzaj aktywności fizycznej do swoich
możliwości. Pamiętaj że proste aktywności takie jak spacer, jazda na rowerze także przynoszą korzyści. - Zadbaj o odpowiednią jakość i ilość snu
- Jeśli przyjmujesz metforminę kontroluj poziom witaminy B12 we krwi
Opracował:
Dietetyk mgr Anna Stasiak
Bibliografia:
-„Żywienie w cukrzycy typu 2 i insulinooporności” Katarzyna Wolnicka, Anna Taraszewska, Aleksandra Wedziuk-Reszka,
Paula Gosa
-Cukrzyca typu 2- zespół specjalistów Narodowego Centrum Edukacji Żywieniowej
– Talerz Zdrowego Żywienia ( grafika)- dr Katarzyna Wolnicka oraz zespól specjalistów Narodowego Centrum Edukacji Żywieniowej
„Dietetyka. Żywienie zdrowego i chorego człowieka”- Helena Ciborowska, Artur Ciborowski