Dna moczanowa – zalecenia żywieniowe
Dna moczanowa jest inaczej nazywana podagrą lub artretyzmem. Cechą charakterystyczną tej choroby jest występowanie nawracających stanów zapalnych stawów, którym towarzyszy ból, zaczerwienienie, tkliwość, wzrost temperatury i obrzęk. Przyczyną dny moczanowej jest zbyt wysokie stężenie kwasu moczowego we krwi, czyli hiperurykemia. Modyfikacja sposobu żywienia i stylu życia może przyczyniać się do obniżenia stężenia kwasu moczowego we krwi i stanowi ważny element leczenia dny moczanowej. Modyfikacje żywieniowe polegają głownie na ograniczeniu spożywania produktów zwierających duże ilości związków purynowych, cukrów prostych (zwłaszcza fruktozy) i alkoholu.
Zalecenia dietetyczne w hiperurykemii i dnie moczanowej:
- Ogranicz spożywanie produktów o wysokiej zawartości puryn. Puryny występują głównie w mięsie i jego przetworach, oraz rybach i ich przetworach. Ogranicz więc spożycie mięsa i ryb do 170g dziennie i wybieraj jedynie produkty o małej zawartości tłuszczu. Zalecaną techniką przygotowywania potraw mięsnych jest głównie gotowanie w dużej ilości wody.
Podczas gotowania związki purynowe z mięsa przechodzą do wody dzięki czemu zmniejsza się ich zawartość w gotowanym produkcie. Z tego samego względu osobom z dną moczanowa nie zaleca się spożywania wywarów z mięsa i kości, esencjonalnych rosołów oraz wszelkiego rodzaju galaret mięsnych. Przeciwwskazane są również konserwy mięsne, podroby, tłuste wędliny, pasztety, parówki, kiełbasy. Zamiast wędlin spożywaj pieczone mięso lub sięgaj po produkty z innej grupy (np. twaróg, jajka, warzywa). Mięso spożywaj więc w ograniczonych ilościach – zalecane są chude gatunki gotowane w dużej ilości wody (np. kurczak, indyk). Z ryb dozwolone są w umiarkowanej ilości chude gatunki zarówno ryb morskich jak i słodkowodnych ( np. dorsz, sola, morszczuk, miruna, sandacz, leszcz, szczupak, okoń, mintaj). Dozwolonym sposobem ich przygotowania oprócz gotowania na parze jest pieczenie w folii
lub rękawie termicznym. Przeciwwskazane są ryby smażone, wędzone oraz konserwy rybne Ponadto, w okresie napadowym zalecana jest dieta wegetariańska. - Minimum raz w tygodniu wprowadź do swojej diety nasiona roślin strączkowych. Są dobrym źródłem białka i mogą być zamiennikiem mięsa w diecie.
- Codziennie spożywaj mleko (do 2% tłuszczu) oraz naturalne produkty mleczne np. jogurt naturalny, kefir czy chudy twaróg. Produkty te pomagają obniżyć stężenie kwasu moczowego we krwi.
- Spożywaj minimum 400g różnorodnych warzyw i owoców dziennie z zachowaniem proporcji ( 3⁄4 warzywa i 1⁄4 owoce). Staraj się aby minimum połowa z tych produktów była spożywana w postaci surowej. Surowe warzywa i owoce są bogatym źródłem witaminy C, która przyczynia się do zwiększenia wydalania kwasu moczowego przez nerki. Zadbaj by w twojej diecie nie zabrakło zwłaszcza zielonych warzyw liściastych (np. natka pietruszki, jarmuż). Warzywa spożywaj 4- 5 razy dziennie, a owoce 2 razy dziennie. Owoców należy spożywać mniej niż warzyw, ponieważ zawierają one cukry proste ( min fruktozę), których nadmiar nie jest korzystny u osób z dną moczanową. Sięgając po owoce wybieraj te o niskim indeksie glikemicznym tj. owoce jagodowe ( borówki, jagody, maliny, truskawki) oraz wiśnie. Wiśnie i niskosłodzony koncentrat z wiśni są szczególnie zalecane ponieważ wspomagają obniżenie kwasu moczowego.
- Unikaj spożywania żywności wysokoprzetworzonej. Ogranicz produkty zawierające dodatek fruktozy, syropu glukozowo-fruktozowego i syropu kukurydzianego takie jak: słodkie napoje, napoje energetyzujące, słodycze, słodzone produkty mleczne, dżemy. Duża ilość fruktozy w diecie zwiększa produkcję kwasu moczowego w organizmie
- Zadbaj o prawidłowe nawodnienie organizmu. Zwiększ ilość wypijanej wody mineralnej do 3l. dziennie. Odpowiednie nawodnienie zapobiega nadmiernemu wytrącaniu się kryształków kwasu moczowego.
Modyfikacja stylu życia
- Wyeliminuj alkohol z diety, szczególnie piwo (również bezalkoholowe). Etanol zawarty w napojach alkoholowych zwiększa stężenie kwasu moczowego we krwi m.in. w wyniku zmniejszenia wydalania tego związku z moczem. Dodatkowo piwo oprócz etanolu zawiera znaczne ilości związków purynowych. Wraz ze zwiększeniem spożycia piwa i napojów spirytusowych wzrasta stężenie kwasu moczowego we krwi oraz ryzyko wystąpienia ostrego zapalenia stawów.
- Wypijaj nie więcej niż 1-2 filiżanki kawy dziennie.
- W przypadku nadwagi lub otyłości zalecana jest redukcja masy ciała oraz umiarkowana regularna aktywność fizyczna.
Opracował:
Dietetyk mgr Anna Stasiak
Biografia :
- „ Zalecenia żywieniowe w dnie moczanowej” Katarzyna Wolnicka, Anna Małgorzata Taraszewska, Magdalena Łaszewicz, Joanna Jaczewska-Schuetz, Narodowe Centrum Edukacji Narodowej
- „Hiperurykemia i dna moczanowa -zalecenia i jadłospis” Narodowe Centrum Edukacji Żywieniowej